Lada is een eigenzinnig merk dat in ons land in de jaren tachtig met grappige advertising aan de weg timmerde. Zoals de afbeelding van een raamslinger met daarbij de tekst ‘climate control is standaard’. Het was een merk voor mensen die een auto zonder ‘bla, bla’ wilden en dat paste in de tijdgeest van toen.
Veel in de wereld was terug te voeren op het verschil in denken tussen west en oost, ingebed in kapitalistische of communistische ideologie waarvan respectievelijk de Verenigde Staten en de Sovjet-Unie (USSR) als vaandeldragers fungeerden. Twee naties die elkaar de loef wilden afsteken, wat op militair vlak leidde tot een nucleair spierballenvertoon, tot de Koude Oorlog waarin beide grootmachten de wapens hadden om elkaar ettelijke malen van de kaart te vegen.
Ook op andere terreinen, zoals in de ruimtevaart en in de economie, was het armpje drukken. Hoewel de Sovjet-Unie voldoende mensen met technische kennis in huis had – wat bleek uit het feit dat de Russen Yoeri Gagarin als eerste mens de ruimte in stuurden – lukte het onvoldoende om hiervan economisch profijt te trekken. Het communisme bleek een sta-in-de-weg voor productiviteit en het streven naar efficiency.
De Lada Niva is wat dat betreft een typisch product van het Rusland van toen. Dertig jaar geleden was hij door zijn permanente vierwielaandrijving technisch vooruitstrevend. Vierwielaandrijving zag je toen eigenlijk alleen bij Land Rover. De Niva was echter geen uitblinker in vormgeving, verfijning en afwerking. Maar ja, de prijs was er ook naar. En nog steeds: vandaag de dag koop je een nieuwe Niva nog steeds voor een schappelijk bedrag van iets meer dan 12.000 euro.

Comfort
Bij het uiterlijk van een noeste werker verwacht je ook weinig comfort. Maar dat valt mee, dankzij de relatief moderne wielophanging – met schroefveren rondom – en de zelfdragende carrosserie – de Lada was destijds nota bene de eerste 4x4 ter wereld met een zelfdragende carrosserie. Een auto die juist door dat oorspronkelijke uiterlijk nu weer liefhebbers trekt die de stap naar de Russische icoon willen maken om zich daarmee te onderscheiden.
Zo’n liefhebber is Jan van Opstal uit Lisse. ‘Vroeger vond ik de Niva al leuk. Een passie die weer de kop opstak toen we een tweede auto wilden aanschaffen. De keuze is gevallen op een Niva, want we wilden eigenlijk geen echt kleine auto erbij. Het brute, het lompe van de Niva spreek mij aan.’
Het interieur van de Lada Niva oogt simpel en spartaans. Op de vloer ligt rubber en het dashboard is van slagvast kunststof. Het naaldje van de snelheidsmeter slingert bij lage snelheden dat het een lieve lust is, maar bij de vijftig kilometer per uur staat hij toch min of meer stil. Verder raak je het spoor niet bijster door een overmaat aan knoppen. Het blijft beperkt tot tuimelschakelaars voor onder meer verlichting, ruitenwissers en een mistachterlicht. Terwijl de Niva van Jan toch stamt uit een jaar dat auto’s al heel wat meer luxe kenden: 1996.
Het is dus geen klassieker, ook al wordt hij door menig passant wel zo bekeken. Hoe kan dat ook anders, als de uiterlijke wijziging in de afgelopen dertig jaar zich beperkt tot een iets grotere achterklep en andere achterlichten. De oervorm staat als een huis en dat maakt hem even tijdloos en lastig op leeftijd te schatten.

Guinness
De carrière van de Lada Niva bestrijkt een serie hoogtepunten die je niet achter deze Rus zou zoeken. Dat hij bijvoorbeeld is gebruikt als voertuig bij de aanleg van een van de grootste bouwkundige projecten in Europa: de Kanaaltunnel. De Niva figureerde in een film van James Bond: The World is not enough in 1999 en in de Dakar Rally. Nog sprekender voor het talent zijn de hoogterecords. In 1998 reed een team met een Lada Niva tot 5.200 meter hoogte op de Mount Everest; een jaar later werd een hoogte van 5.726 meter bereikt. Een prestatie die pas in 2005 werd overtroffen door een aanzienlijk kostbaardere, modernere en speciaal geprepareerde Volkswagen Touareg. Die bereikte in Chili in de Andes een hoogte van 6.080 meter dat nu als record in het Guinness Book of Records staat.