TNO: lage inkomens profiteren het minst van lagere brandstofaccijns

Het verlagen van de accijns op brandstof om de hoge prijzen aan de pomp tijdelijk te verzachten, kost de overheid veel geld en helpt juist de laagste inkomens het minst. Dat blijkt uit nieuw onderzoek van TNO, aldus de NOS.

Huishoudens met een laag inkomen die relatief veel kilometers rijden, kunnen gemiddeld tot 17,6 procent van hun inkomen kwijt zijn aan brandstof. Een accijnsverlaging biedt wel verlichting, maar volgens TNO profiteren vooral hogere inkomens daarvan.

Dat komt onder meer doordat mensen met een hoger inkomen vaker een auto bezitten en bovendien beter in staat zijn om prijsstijgingen op te vangen. Zelfs als zij veel rijden, blijft het aandeel van hun inkomen dat naar brandstof gaat aanzienlijk kleiner dan bij lagere inkomens.

Aanpassen gedrag

Volgens TNO zullen mensen hun gedrag aanpassen als de brandstofprijzen hoog blijven. Zo kunnen zij ervoor kiezen minder te rijden, te carpoolen, vaker de fiets te pakken of gebruik te maken van het openbaar vervoer. Zulke gedragsveranderingen waren ook zichtbaar tijdens de energiecrisis na de inval van Rusland in Oekraïne, toen huishoudens hun energieverbruik terugschroefden en meer investeerden in isolatie en verduurzaming.

Op de lange termijn ligt volgens TNO de oplossing in het verminderen van de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen. Alternatieven zoals elektrische auto’s zijn echter nog duur in aanschaf, waardoor vooral hogere inkomens sneller kunnen overstappen. Voor lagere inkomens blijft dit lastiger.

De overheid zou daarom kunnen inzetten op ondersteuning bij de overstap naar elektrische mobiliteit of deelvervoer. Hoewel dit complexer is dan het verlagen van accijnzen, biedt het wel een duurzamere oplossing, zegt TNO.

1 miljard euro

De keuze waar de politiek voor staat, is dan ook lastig. Een accijnsverlaging levert snel verlichting, maar is kostbaar en tijdelijk. Zo kost een verlaging van 10 cent de schatkist jaarlijks ongeveer 1 miljard euro, terwijl een gemiddeld huishouden er slechts zo’n 95 euro per jaar mee bespaart.

Combinatie

Investeren in technologische oplossingen heeft meer effect op de lange termijn, maar biedt op korte termijn minder directe steun. Volgens TNO ligt de beste aanpak waarschijnlijk in een combinatie van maatregelen.